• مشاوره، خرید و فروش، رهن و اجاره املاک در خاوران تبریز
  • 36339125-041 و 09141048489-09141144417

نگاهی به شهرک خاوران از منظر طراحی شهری

گ
مرور تعاریف موجود در خصوص"طراحی شهری" موضوع و هدف اصلی آنرا آشکار می سازد.

* طراحی شهری به ویژگیهای محیطی فضا - مکان ، به ساماندهی شهر و عرصه های همگانی آن می پردازد. ( بهزاد فر ،1384 )

* هدف اصلی طراحی شهری ، ارتقای کیفیت محیط کالبدی انسان و از آن طریق ارتقای کیفیت زندگی است . (  Lynen،  2001)

* طراحی شهری با کیفیت کالبدی و فضایی محیط سر وکار دارد . ( توسلی – بنیادی ،1372)

* طراحی شهری ابزاری است برای مداخله عمومی و قانونی در کیفیت محیط شهری ( بحرینی ،  1376 )

* هدف طراحی شهری، خلق یا احیای کیفیت محیط شهری به کمک تأثیری پذیری بر اطلاعاتی است که ناظر بر اساس میزان و نحوه ادراک خود از یک فضا برداشت می کند . (پاکزاد ،1376)

* تاکید و توجه طراحی شهری بر روی سه جنبه است ، شکل فضایی محیط طبیعی ، الگوی فعالیت ها و کیفیت محیط (بحرینی، 1377)

آنچه در تعاریف مذکور مشترکات است، " فضا و مکان شهری " است . بنابرین می توان گفت ، هدف طراحی شهری ، ارتقاء و ساماندهی کیفی محیط شهری است.

"مدنی پور" در کتاب " طراحی فضای شهری " از قول " گودال" در تعریف فضا و مکان و ارتباط میان آن دو چنین می گوید:
در حالی که فضا را گسترده ای باز و انتزاعی می بینیم ، مکان ، بخشی از فضاست که بوسیله شخصی یا چیزی اشغال شده و دارای بار معنایی و ارزشی است. بدین ترتیب مکان به انضمام حوادث و فعالیت هایی که در آن رخ می نماید، مفهوم فضا را شکل می دهد.

دانش طراحی شهری بعنوان موضوع ، در پی کشف فضا و مکان و رویدادهای درون آن است تا به هدفش که ساماندهی و ارتقای کالبدی - فضایی است، برسد.

سازه های مکان و ابزارهای طراحی شهری در این فرایند ، "عملکردها" ، "مناظر عینی" ، "مناظر ذهنی" و " زیست بوم طبیعی " محسوب می شوند که اگر با سنجه های کیفی شناسایی و ساماندهی شوند ، کل فضاهای جمعی ساماندهی شده و ارتقای کیفیت زندگی جمعی انسان را جلب می کردند.

در خصوص طراحی شهری در شهرک خاوران – که واقعاً آن را از سایر شهرکهای موجود در کلانشهر تبریز و بلکه در شمالغرب کشور مستثنی می سازد – تشکیل تیمی متشکل از اساتید ، صاحبنظران و متخصصان در خصوص طراحی شهری می باشد . توجه به ارتقاء کیفی فضاهای شهری و ساماندهی آن بعنوان هدف شهرداری منطقه 9 ، موجد این مهم شده تا طی بررسی های علمی – تحققی این امر   تحقق یابد.

مفهوم " شهروند گرایی-  peopLe frindly " بعنوان محور دغدغه اندیشمندان در جهت تحقق مهمترین ویژگیهای زندگی اجتماعی از قبیل پایداری، معنی، هویت، سرزندگی، خاطره انگیزی، عدالت و کارایی، خوانایی، دسترسی، ایمنی، امنیت، دفاع پذیری، نفوذ پذیری، انعطاف پذیری، پیاده مداری و مشارکت مردمی بوده است و تمامی مولفه های سازنده کیفیت محیط شهری شامل مناظر عینی و ذهنی، عملکردی و زیست بوم به دنبال القای مناسب حس" شهروند گرایی" در محیط می باشند.

به بیانی دیگر شهروند گرایی، کیفیتی است که تمامی توجهاتش به مردم ساکن در محیط شهری است تا  موجب رضایت و خوشنودی آنها در شهر شود.

*  نتیجه گیری:
در مروری به تاریخ شهرسازی در طول اعصار ، بیشتر شاهد این موضوع هستیم که همیشه شهرسازی بومی و ارگانیک یک گام جلوتر از برنامه ریزی و علم شهرسازی مبتنی بر برنامه ریزی بوده است. به دلیل نارسائیهای اداری و طولانی بودن فرایند تهیه و تصویب طرحهای شهرسازی ، عمدتا" شاهد این موضوع بوده ایم که ابتدا شهرسازی ارگانیک و سنتی ( مبتنی بر عدم برنامه ریزی ) به صورت بومی شکل گرفته و بعدا" ضوابط و مقررات مربوط به شهرسازی سایه خود برآن انداخته است، که این مهم نیز در بردارنده مشکلات خاص خود بوده است.

خوشبختانه شهرک خاوران از جمله شهرک های معدودی در داخل محدوده قانونی شهر است که در وضع موجود به صورت بکر و بایر است و هرگونه عملیات ساخت و ساز بایستی بر مبنای اصول و ضوابط مربوطه انجام گیرد.

 در این راستا از یک سو انگیزه شهرداری در خصوص " قانونمند سازی و تاکید بر رعایت هر گونه ضوابط و مقررات ساخت و ساز مصوب " و از سویی دیگر در خصوص " شهروند گرایی مبتنی بر ارتقاء کیفی سکونت " به عنوان  لازم و ملزوم شهرسازی نوین، (در کنار مباحث فوق الاشاره در قسمت های الف و ب) ، حکایت از مدرن بودن شهرک خاوران برای سالهای آتی می باشد.

لذا بررسی پارامترهایی از قبیل ساختارگرایی و توجه به استخوان بندی فضایی کلان شهرک، تاکید بر هویت شهری، تقویت سیمای شهری، توجه به طراحی کالبدی فضاهای عمومی و استفاده از عناصر سرزنده بیولوژیکی (آب و پوشش گیاهی)، توجه به عدالت و تناسب در توزیع کاربری ها و سهولت دسترسی شهروندان به آنها، توجه به تجهیزات و مبلمان شهری و غیره،  بیان از تشکیل مجموعه ای بی نظیر از شهرسازی مدرن و منطقی را دارد.
سازمان یار• تصویری با یک عنوان
نگاهی به شهرک خاوران از منظر طراحی شهری